Achtergrond Stikstofstemming
Van Essens schrikbeeld is reëler dan gedacht
Minister Jaimi van Essen vindt het 'een verschrikkelijk beeld' dat het idee zou zijn dat de ene ondernemer in Nederland wel zou worden geholpen en de andere niet. Meer nog, hij verzet zich daartegen en zou er alles aan willen doen om dit soort situaties te voorkomen. In onze wekelijkse rubriek Stikstofstemming geven we op onze eigen wijze een impressie van de stikstofcrisis.
De bewindsman van LVVN zei dit tijdens het wekelijkse vragenuurtje in de Tweede Kamer, en in dit geval in reactie op vragen van CU-Kamerlid Pieter Grinwis. Die vroeg zich af hoe het kan dat de provincie Noord-Brabant wel een natuurvergunning verstrekt aan de Amercentrale en niet aan boeren, en die laatsten zelfs het leven zuur maakt terwijl ze al over een vergunning beschikken.
Voortrekken blijft
Impliciet gaf de minister wel toe dat Brabant bepaalde bedrijven heeft voorgetrokken. Daarom komt er een instructiepakket om herhaling te voorkomen, gaf hij aan.
Opvallend dat de minister in dit debatje over de dreigende intrekking van vijf natuurvergunningen van pluimveehouders niet zei: En daarom gaan we de vergunning voor de Amercentrale mogelijk ook intrekken. Hij presenteerde de situatie rond de centrale als een gegeven en laat wat hem betreft de vijf pluimveehouders nog even bungelen. Zo blijft worden voorgetrokken.
MOB schuift op in de keten
Er hangt nog meer kou in de lucht, want het blijft niet bij die paar pluimveehouders die nu met een mogelijk waardeloze vergunning zitten. Landelijk liggen er in totaal 217 intrekkingsverzoeken voor natuurvergunningen van veehouders bij de provincies op het bureau. Ook daar spreekt Van Essen zijn zorg over uit, maar een oplossing voor dit probleem heeft hij ook niet. Het landelijk gecoördineerde stikstofbeleid ligt in dit soort situaties kennelijk opeens heel duidelijk op het bordje van de provincie, niet bij het rijk. Als boer zou je denken: Geen wonder dat groepen als MOB zich niet geremd voelen. In plaats van het aanvechten van vergunningsaanvragen, is vragen om intrekking van bestaande vergunningen opeens een veel aantrekkelijker businesscase. Daar komen natuurlijk ook weer rechtszaken van, en als de provincie dan een even slechte verdediging voert als in Brabant, hoeft geen activist daar slechter van te worden.
Via voetnoot in de Voortoets
Dat niet-agrarische bedrijven doorgaans toch veel gemakkelijker een natuurvergunning krijgen dan agrarische bedrijven, vooral die met vee, valt ondertussen moeilijk te ontkennen. Voor de meeste boeren is het een ergernis, maar ook een raadsel (kennelijk net als voor Van Essen) hoe dit mogelijk is.
Het probleem, en de oplossing, schuilt in de Voortoets Stikstof. Wie daar aankomt als vergunningaanvrager, kan twee dingen doen: A: er wordt om een passende beoordeling verzocht en daarna een vergunningaanvraag gedaan. Dit pad leidt onherroepelijk tot problemen, want het traject is openbaar en maakt daardoor activistische groepen wakker. Daarna gaat het traject in de rechtszaak verder, met bijna altijd een voorspelbare afloop. Dit is dus de doodlopende weg.
Keuze B loopt via een voetnoot (nr2) op pagina 5 van de Handreiking Voortoets en een niet onwelwillende provincieambtenaar. Dit is de weg die vooral niet-boeren bewandelen, en wèl met succes.
Muizengaatje van de duurdere jurist
Het is zogezegd een muizengaatje, maar goed bekend bij de duurdere advocatenbureaus van dit land. Wanneer zij een natuurvergunning aanvragen voor een project, huren ze ecologische kennis in en brengen zij met behulp van hun data over dier- en plantensoorten in gebied (meestal meerdere hexagonen in Aerius) een reeks trendlijnen in beeld. Als aan de hand daarvan blijkt dat een gepland nieuw project geen significant nadelig effect zal hebben op de natuur, en iemand op het provinciehuis is bereid daar genoegen mee te nemen, dan is de Voortoets geslaagd. De vergunning kan komen. Dit traject heeft als verder voordeel dat het niet in de openbaarheid komt totdat het is afgerond. Jammer voor de eco-juristen, maar helaas. Want dan is er ook geen haakje om een project aan te vechten.
Politicus is altijd verantwoordelijk
Van een minister valt niet te verwachten dat hij of zij op de hoogte is van dit soort details, ook al zou dat ambtshalve wel moeten. Bovendien ligt de beslisbevoegdheid bij de provincies. Ambtenaren de schuld van iets geven, geldt in de politiek als niet chic. Bovendien, al kunnen ze veel, ambtenaren heten nooit politiek verantwoordelijk te zijn, en kennelijk beseft een aantal dit heel goed.
Erkens mag niet freewheelen
Hierbij een recent voorbeeld uit een WOO-stuk over het wolvenbeleid. Daarover heeft voormalig staatssecretaris Rummenie stevig gevochten met zijn sterk wolfminnende ondergeschikten, en deels verloren. Diens opvolger Erkens willen ze blijkens de stukken ook niet al te veel ruimte geven. Om te voorkomen dat de beste man 'te veel gaat freewheelen', bieden ze hem in voorkomende gevallen slechts een beperkt aantal beleidsopties aan, zo valt te lezen. Dan blijft hij tenminste een beetje in het uitgedachte spoor.
Erkens echter lijkt wel vaart te willen maken met de aanpak van probleemwolven, al zet hij iets anders in dan zijn voorganger. Tijdens een urenlang debat met de Tweede Kamer gaf hij afgelopen week aan dat hij vooral zoekt naar praktische oplossingen om gevaarlijke wolven aan te pakken. Onnodige juridische belemmeringen mogen wat hem betreft van tafel. Ook lijkt hij niet bang om Kamerleden een duidelijk antwoord te geven.
Botsing met PvdD
Dat leidde meteen al tot een stevige botsing met de Partij voor de Dieren. Toen woordvoerster Kostic naar zijn gevoel iets te veel suggereerde dat boeren en jagers het wolvenvraagstuk opblazen, antwoordde Erkens dat hij de meeste doodsbedreigingen niet ontvangt van hen, maar van de andere kant. Dat leek Kostic bijna persoonlijk op te nemen. Het ontbrak nog aan een eis om excuses.
De Tweede Kamer debatteerde ook over de hoofdlijnen van de Europese Natuurherstel verordening en hoe Nederland daarmee wil omgaan. Een plan van het kabinet daarvoor ligt er al. De Stichting Samenleving Landbouw en Natuur is het daarmee oneens en heeft daarom een klacht bij de Europese Commissie ingediend, omdat het volgens haar onder meer niet is getoetst op uitvoerbaarheid en ook onvoldoende is onderbouwd.
Beroerd perspectief, toch niet het mes
Het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) kwam met een nieuwe doorrekening van de stikstofplannen van het kabinet. Deze ziet er heel slecht uit voor de overlevingskansen van het gemiddelde boerenbedrijf. Agrarische organisaties worden er daarom chagrijnig van. Kritiek op het rapport is ook dat het voor alle berekeningen nog steeds uitgaat van de bekende Aerius-modelberekeningen. Het kabinet belooft als kleine goedmaker dat niet het mes in de veestapel gaat als het stikstofdoel niet wordt gehaald. In ieder geval niet zonder meer.
Ambtenaren van het ministerie van Financiën maakten ook een stikstofsommetje, maar dan vanuit hun (financiële) kennis. Natuurlijk lekte dat uit naar welgekozen media. Ook van deze berekeningen zijn de uitkomsten niet bemoedigend.
Voedselzekerheid zonder Nederland
Tot slot presenteerde de Adviesraad voor Internationale Vraagstukken nog een rapport over de voedselzekerheidssituatie voor Nederland. Hier hoeft de landbouw ook al niet blij van te worden. Tweede Kamerlid Gideon van Meijeren (FvD) benoemde de olifant in de Kamer en vroeg de raad waar in het rapport Nederland eigenlijk werd genoemd. De Nederlandse agrarische sector heeft weer heel wat moeten verduren in de eerste week na het einde van het parlementaire zomerreces.
Klaas van der Horst
© DCA Market Intelligence. Op deze marktinformatie berust auteursrecht. Het is niet toegestaan de inhoud te vermenigvuldigen, distribueren, verspreiden of tegen vergoeding beschikbaar te stellen aan derden, in welke vorm dan ook, zonder de uitdrukkelijke, schriftelijke, toestemming van DCA Market Intelligence.
