Dossier Stikstofcrisis

Het overleg over een breed Landbouwakkoord krijgt steeds meer trekken van een olifantsbevalling. Het duurt extreem lang en verloopt moeizaam. En als er al een levensvatbare vrucht uit voortkomt, lijkt het slechts de spreekwoordelijke muis te zijn die de grote geslurfde viervoeter dan eindelijk op de wereld heeft gezet.

De Nederlandse Melkveehouders Vakbond (NMV) stapt uit het Landbouwakkoordoverleg. De belangenbehartiger ziet geen heil meer in het overleg en mist het vertrouwen in een goede afloop. Volgens bestuurder Jeroen van Maanen is het overleg definitief een gesloten boek.

Duidelijkheid, zekerheid en rust, dat moet het beoogde Landbouwakkoord volgens landbouwminister Piet Adema brengen. De website van het Landbouwakkoord geeft dat in ieder geval aan. De weg er naartoe is geplaveid met onduidelijkheden, onzekerheden en onrust. Bij tijd en wijle kookt de overlegketel ook flink over.

Emissies fors beperken: voor ammoniak een halvering per 2030 of 2035, voor broeikasgas per 2050 en het nitraat in het grondwater moet al snel onder de 50 milligram per liter. Het zijn doelen waarover nog flinke politieke discussie bestaat, maar waar het kabinet de landbouw aan wil houden. Voor individuele landbouwbedrijven zijn het doelen die vaak ver van hun bed staan en die vaak al van tevoren worden gezien als onhaalbaar. Voor een deel van de bedrijven is dat zo. Die zullen stoppen, maar een ander deel kan de strenge doelen weldegelijk halen.

Het proces rond het wel of niet te sluiten Landbouwakkoord is van een afstandje bekeken bijna een komisch proces, ware het niet dat er voor boeren zoveel op het spel staat. Dinsdag leek het overleg na een roerig weekeinde opeens te mislukken.

Adviesbureau AEF (AnderssonElffersFelix) in Utrecht heeft de opdracht van het ministerie van LNV gekregen om een extern onderzoek te doen naar de rekenfouten en de onderzoekscultuur bij het RIVM.

Boeren zijn onderdeel van de agribusiness en kunnen, hoe graag ze zelf ook wellicht willen, het voedselsysteem niet veranderen. En de overheid beschikt niet over alle kennis van markten die de andere partijen wel hebben. Zij dus tot elkaar veroordeeld.

Aan de Landbouwtafel van LNV-minister Piet Adema blijft er zo langzamerhand wel erg weinig landbouw over. Een partij als Farmers Defence Force deed al bij voorbaat niet mee. In de voorbije weken stapten de Dutch Dairymen Board en ook Agractie (alleen van de hoofdtafel) op. Deze week kwam de NMV met een ultimatum: eindelijk eerst een regeling voor de PAS-melders en interimmers, anders geen Landbouwakkoord.