Heeft akkerbouw baat bij een droog voorjaar?

April staat doorgaans bekend als de droogste maand van het jaar, en dat werd dit jaar nog eens onderstreept. Voor de gewasgroei was het wel prettig dat er op korte termijn wat neerslag valt. Voor de markt ligt dat misschien net wat anders.

Het was afgelopen aprilmaand uitzonderlijk droog, met landelijk gemiddeld slechts 8 millimeter neerslag tegenover 40 millimeter normaal. In De Bilt viel 2,4 millimeter, waarmee de maand uitkomt als de op één na droogste april sinds het begin van de metingen. In het zuidwesten en midden van het land viel op slechts drie tot vijf dagen bij elkaar opgeteld nog geen 10 millimeter regen.

Het noorden en oosten waren met 10 tot 15 millimeter iets natter, terwijl Zuid-Limburg met circa 25 millimeter het minst droog was. Het neerslagtekort liep de afgelopen maand op tot 75 millimeter, aanzienlijk hoger dan de gebruikelijke 25 millimeter voor eind april.

Uitzonderlijk mooi weer voor voorjaarswerkzaamheden
Een voorjaar zoals dat van 2025, met zo vroeg in het seizoen al zulke droge omstandigheden, hadden we nog niet vaak gezien. De verwachting was dan ook niet dat dit scenario zich dit jaar opnieuw zou voordoen. Lang leek het er ook niet op, ondanks dat er toch hier en daar eind maart uien zijn gezaaid. Plaatselijk waren de omstandigheden gunstig genoeg om te zaaien, maar dat april vervolgens zo droog zou worden, had lang niet iedereen voorzien. Iets wat toch weer een beetje aan het voorjaar van 2025 doet denken.  

Hoewel er de afgelopen maand elke dag wel op het land gewerkt kon worden, bracht het droge weer in de loop van de maand ook uitdagingen met zich mee. Uien die om welke reden dan ook niet goed in de vaste, vochtige grond zijn gezaaid, konden niet kiemen. Om de uien op gang te helpen, werd de haspel dit jaar al vroeg uit de schuur gehaald. Ook werd er beregend om het korstje week te krijgen bij uien die in maart zijn gezaaid.

Niet alleen bij uien geven de droge omstandigheden uitdagingen, ook bij aardappelen. Vooral op zand- en zwaardere kleigronden werd het in de loop van de maand lastiger om de aardappelen in een voldoende vochtige rug te krijgen, waardoor regen nodig zal zijn om de aardappelen aan de gang te krijgen. Ook het aanaarden en frezen van de aardappel ruggen is lastiger, omdat de droge grond ervoor zorgt dat de ruggen minder goed vastliggen en daardoor sneller inzakken.

Een veelvuldig beeld de afgelopen maand in de uien Wie druppelslangen in zijn uien aangelegd heeft, heeft ze ook gelijk aan kunnen zetten Dat resulteert uiteindelijk in een mooi kiemende ui Eenmaal genoeg vocht aanwezig in de grond, geeft de droge omstandigheden een ideaal opkomstbeeld Zo ook wanneer de uien verder ontwikkeld zijn April was een maand waarin optimaal gebruik kon worden gemaakt van de mooie omstandigheden

Er wordt weer regen voorspeld
Voor komend weekend wordt weer eens regen van betekenis verwacht, al gaat het om buien met een lokaal karakter. De vraag is wat dat zal opleveren en of ui- en aardappeltelend Nederland de haspel voorlopig weer in de schuur kan laten staan. Tegelijkertijd moet worden opgemerkt dat we nog aan het begin van mei zitten. Uien die eenmaal boven staan en waarvan de eerste pijp zich kan gaan ontwikkelen, hebben hun wortels al 'redelijk diep' in de grond zitten. In dat stadium verdampt zo'n klein plantje helemaal niet zoveel vocht.

Hetzelfde geldt voor aardappelen. Eenmaal in een vochtige rug kan een aardappel zich daar voorlopig wel mee redden en zich verder ontwikkelen. In de huidige omstandigheden is het echter wel zo droog dat een vers gefreesde of aangeaarde rug niet zomaar compleet nat regent. Daar zijn vaak wel behoorlijk wat millimeters van betekenis voor nodig om de rug echt goed nat te krijgen.

Zorgen droge omstandigheden voor marktstemming?
Over de hedendaagse situatie in de akkerbouw is al (te)veel gezegd. Vaak wordt er dan ook geschetst dat als het langere tijd droog is, dat 'het wel droog mag blijven'. Met de opbrengsten van vorig jaar, en de uitbreidingen in het areaal is het wellicht ook niet verkeerd dat er een jaar komt dat er wat minder groeit. Ook al is daar op dit moment van het jaar nog weinig over te zeggen, moet wel de kanttekening worden gemaakt dat het nog maar begin mei is. Het jonge gewas verbruikt nog weinig vocht, waardoor de droogte nog niet direct als probleem wordt ervaren.

Jan Willem Veldman

Jan Willem Veldman is allround akkerbouwredacteur bij Boerenbusiness. Daarnaast runt hij in maatschap met zijn vader een akkerbouwbedrijf in Appingedam (Groningen), waar onder meer granen, uien en suikerbieten worden geteeld.

jw.veldman@dcami.com

© DCA Market Intelligence. Op deze marktinformatie berust auteursrecht. Het is niet toegestaan de inhoud te vermenigvuldigen, distribueren, verspreiden of tegen vergoeding beschikbaar te stellen aan derden, in welke vorm dan ook, zonder de uitdrukkelijke, schriftelijke, toestemming van DCA Market Intelligence.