Agrifoto

Opinie Joost de Jong

Ook boeren zijn verliezers van deze GLB-besluiten

28 Oktober 2020 - 7 reacties

De media hebben de besluiten in Brussel over de nieuwe subsidiegrondslagen voor het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB) vooral geframed in termen van winnaars en verliezers. Boerenorganisaties als winnaars. Natuur-en milieuorganisaties als verliezers. Dat beeld klopt niet.

De ruim €350 miljard inkomenssteun voor de landbouw in de komende 7 jaar gaat de echte problemen in de landbouw niet oplossen. Niet alleen natuur en milieu, maar ook boeren zijn de verliezers van het nauwelijks vernieuwde oude GLB-beleid omdat hun ratrace gewoon doorgaat.

Markten
Het inkomen van boeren moet vooral in de markt worden verdiend. Maar doordat de meeste markten oververzadigd zijn, zijn de prijzen van veel landbouwproducten te laag. Die overproductie resulteert vervolgens in een zwakke positie van boeren in de keten. Vooral als ze grondstoffen telen die door de voedingsindustrie bewerkt worden tot consumentenproducten.

Tijdens mijn missies voor PUM vraag ik weleens: "Produceer je wat je kan verkopen of verkoop je wat je produceert?" Net als in Nederland zijn de meeste boeren gericht op het laatste. Weinig gericht op mogelijke marktkansen. De Nederlandse landbouw heeft nooit veel werk gemaakt van 'geographic indications', oftewel regiospecifieke producten die herkenbaar zijn in de markt. En juist dat soort producten heeft nu bij handelsverdragen een streepje voor.

Weinig prioriteit voor onderscheid van topkwaliteit
Nederland heeft met zijn aandacht voor commodities of bulkproducten weinig prioriteit gegeven aan het in de markt zetten van onderscheidende producten van topkwaliteit. Vergelijk het eens met de regiospecifieke wijnen. Of met het antibioticavrije varkensvlees uit Denemarken. De Nederlandse Zuivelorganisatie (NZO) was huiverig om magere kaas duidelijk te positioneren uit angst dat de indruk wordt gewekt dat vette kaas niet goed is. Dat deed de koepelorganisatie natuurlijk ook vanuit haar overtuiging dat 48+ kaas helemaal niet ongezond is.

Maar als consumenten er anders over denken en er dus een 'markt' voor is, dan ben je wel gek als je daar niet op inspeelt. De Honingtomaten van Jos Looye en Tasty Tom tomaten van Ton Jansen zijn mooi voorbeelden van het in de markt zetten van nieuwe segmenten die zijn gebaseerd op consumentenwaarden.

De huidige markten in Europa zijn maar betrekkelijk in staat om te zorgen voor een redelijk inkomen voor voldoende boeren. Gelet op hun rol in de voedselvoorziening is het begrijpelijk dat overheden steun willen verlenen. Maar als dat niet adequaat gebeurt, is het maar de vraag of dat zin heeft.

Het GLB leidt tot lagere prijzen
De opnieuw volgehouden inkomensondersteuning in het nieuwe GLB wordt gemotiveerd met het feit dat veel boeren onder het minimuminkomen zitten. Europees gezien blijkt echter dat 80% van het geld naar 20% van de boeren gaat. De toeslagen zijn niet afhankelijk van het inkomen, maar afhankelijk van de hoeveelheid grond die je hebt. De verschillen tussen grote en kleine boeren worden daardoor steeds groter.

In een rapport van de Algemene Rekenkamer van vorig jaar blijkt dat in Nederland het meeste geld gaat naar grote boeren. Cor Pierik van het CBS. constateert dat 6% van de Nederlandse boeren heeft inmiddels 25% van het areaal bezit en dat die kleine groep steeds meer bouwland in bezit krijgt. De landbouwsubsidies vloeien dan ook naar boeren die deze toeslagen het minste nodig hebben.

Ratrace marginaliseert boereninkomen
Die groep verkrijgt extra middelen voor schaalvergroting, intensivering en grondaankopen. Omdat ze makkelijker grond aan kunnen kopen, drijven ze de grondprijs op. Hun mogelijkheden om de productie uit te breiden zet verzadigde markten en de prijsvorming verder onder druk, met alle gevolgen voor de 80% van de boeren die weinig inkomenstoeslagen krijgen.

Op die manier blijft de ratrace die het inkomen van de boer marginaliseert gewoon doorgaan. Omdat Nederland vooral bulkproducten produceert, gaat extra productie in de EU de prijzen verder onder druk zetten. Het nieuwe GLB zorgt dus helemaal niet zo goed voor de belangen van boeren als veel boerenpolitici suggereren.

Steun verstoort marktwerking
Voor veel producten wordt nog de zogeheten gekoppelde steun gegeven. Boeren die product A verbouwen, krijgen een extra inkomenstoeslag. Voor suiker wordt in de EU €170 miljoen per jaar op die manier aan suikerproducenten betaald. Extra productie zet uiteraard de suikerprijzen onder druk. Uit onderzoek van de WUR blijkt dat hierdoor de gemiddelde prijs bijna 5% lager lag, dan zonder die steun.

Jaarlijks wordt er €3 miljard als gekoppelde steun verstrekt voor dierlijke productie. Dat heeft ook een sterke impact op de vlees- en zuivelprijzen in Europa. Volgens een recent onderzoek kunnen Europese veehouders bij het afschaffen van die gekoppelde betalingen bijna €1,5 miljard meer uit de markt verdienen.

Het GLB is dan ook mede een oorzaak van de lage prijzen voor boeren. Zo blijven de lage inkomens in de landbouw in stand en zorgen de GLB-gelden niet voor een structurele aanpak van die inkomens. Geconstateerd moet worden dat de GLB-gelden geen geschikt instrument zijn om de inkomensproblemen van de gemiddelde boeren aan te pakken. De subsidies verslechteren het inkomen van de boer verder door de marktwerking te verstoren en de negatieve spiraal verder aan te wakkeren.

Dit artikel maakt deel uit van de contentsamenwerking tussen Boerenbusiness en Foodlog. In twee delen geeft Joost de Jong, oud beleidsambtenaar van het Nederlandse ministerie van Landbouw zijn visie op het nieuwe kader voor het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid van de EU. Morgen volgt deel 2: 'Nederland kan best mooie dingen doen met het landbouwgeld uit Brussel'.

foodbusiness.nl

Joost de Jong

Oud-beleidsambtenaar van de ministeries van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij (LNV) en Economische Zaken.
Regenradar
Powered by Agroweer
Reacties
7 reacties
Berry 28 Oktober 2020
Dit is een reactie op het Boerenbusiness artikel:
[url=https://www.boerenbusiness.nl/agribusiness/artikel/10889837/ook-boeren-zijn-verliezers-van-deze-glb-besluiten]Ook boeren zijn verliezers van deze GLB besluiten [/url]
In een wereld zonder subsidies haalt een boer ook niet elk jaar een inkomen uit zn bedrijf. Ook dan heb je winnaars en verliezers...
Abonnee
Zuidwesten 28 Oktober 2020
Alles mooi en wel, de grote boeren die doorkopen, zijn bijna allemaal uitgekocht voor megabedragen door de overheid. Ze moeten het dan natuurlijk wel waarmaken, maar als je kunt boeren met geld in plaats van om het geld, kun je het wel een poosje volhouden. Niet de boeren drijven dus de grondprijs op, maar de overheid zelf. Vervolgens vangen deze bedrijven ook nog de meeste toeslagen, gaat dus dubbel op, zitten goedkoop en vangen veel gratis geld. Deugt dus allemaal nergens voor, maar zo werkt de wereld nu eenmaal, de armen maken de rijken rijker!
Harm 28 Oktober 2020
Zuidwesten schreef:
Alles mooi en wel, de grote boeren die doorkopen, zijn bijna allemaal uitgekocht voor megabedragen door de overheid. Ze moeten het dan natuurlijk wel waarmaken, maar als je kunt boeren met geld in plaats van om het geld, kun je het wel een poosje volhouden. Niet de boeren drijven dus de grondprijs op, maar de overheid zelf. Vervolgens vangen deze bedrijven ook nog de meeste toeslagen, gaat dus dubbel op, zitten goedkoop en vangen veel gratis geld. Deugt dus allemaal nergens voor, maar zo werkt de wereld nu eenmaal, de armen maken de rijken rijker!
amen

De weg naar de hel is geplaveid met goede voornemens roverheid van onze lobbycratie.

Politiek anno 2020 wereldwijd:
Maak de mensen bang en werk slavernijplannen lobbyisten uit om hun arbeidsvaluta en dus macht af te nemen voor regerende banken levend van oneindige groei: 1000 miljard met gekoppelde rente hypotheekonderwerping weggeven voor inflatie.

ieder plan is hierbij goed van stikstofnormen tot de normen van logischer meer metingen, dus meer gevallen vakantiecorona

Nederland word het windmolenpark van Don Quichot om ons klimaat terug te veranderen, dit geld word rechtstreeks uit onze welvaart geroofd omdat we investeren met belastinggeld in zieke oplossingen als iedereen een laadpaal en eindige grondstofroof om accu's rond te slepen in hybride halfbakken rotzooi om bestaande fabrikanten in stand te houden en het tijdpad naar oneindige waterstof te rekken.

Illustratie van de regerende chemische concerns, banken met landen zonder eigen vermogen (onhaalbare stikstofnorm voor vastgoed), autofabrikanten en megaconcerns die ons de waarheid aansmeren.

Ingezet door een Balkenede welke een markt maakte van het huis van Zijn Vaderland, deze grondredernatie uitsluitend op te lossen door oorlog en een genocide na cultuurroof en welvaartsroof, hoe zwart kan je ziel zijn als bijzonder hoogleraar christelijk sociaal denken of andere krankzinnige grootheidswaanzin van onkundigen om ons de weg naar de hel te leiden. Een christenpartij nota bene.

In zijn voetsporen worden we goddeloos (eerlijk en gewetenloos verdiend zoals het hoort in Nederland) verraden door Volkspartij voor Vrijheid en Democratie een geschiedkundige nota bene.

Alles voor het nieuwe rijk, de nieuwe realiteit, belogen en bedrogen.
hanso 29 Oktober 2020
van het sarcasme van Harm word je toch zooooo blij van!
sjongejonge zeg.
Slaap boertje slaap 29 Oktober 2020
hanso, dank voor uw onderlegde en overtuigende bijdrage.

Comfortabele waarheid is inderdaad het fundament.

alleen zo krijgen we de bevolking onder controle
hanso 30 Oktober 2020
Slaap boertje slaap?

Dat binne aeijen tnei sàlt.
Tjeerd 31 Oktober 2020
hanso schreef:
van het sarcasme van Harm word je toch zooooo blij van!
sjongejonge zeg.
een blije gevangene is er een die niet weet dat hij gevangen is

happy naar het derde volksexperiment in rij met
-mogelijke incubatietijd G5 ?
-vakantiecorona ?

alleen zo krijgen we de bevolking onder controle
U kunt niet meer reageren.
Boerenbusiness Award

Win jij dit jaar de Agribusiness Award?

Maak kans op een mediapakket en een vervolgtraject van ABN AMRO

Meld je aan voor onze nieuwsbrief

Mis niets en schrijf je in voor onze gratis dagelijkse nieuwsbrief

Nieuws Europese Rekenkamer

'EU moet meer doen tegen fraude met GLB-geld'

Nieuws FAO

FAO: Aanpassing Europees landbouwbeleid begrijpelijk

Nieuws GLB

Brussel maakt gehakt van Nederlandse invulling GLB

Nieuws Voedselzekerheid

Frankrijk brengt 300.000 hectare braak in productie

Blijf op de hoogte

Mis niets en schrijf je in voor onze gratis dagelijkse nieuwsbrief