Met nieuwe Fed-baas kan het interessant worden

De ontwikkeling van de internationale conjunctuur wordt momenteel door twee tegengestelde krachten bepaald. Enerzijds drukt de gestegen olieprijs de bedrijvigheid. De sterke groei van de investeringen in kunstmatige intelligentie werkt de andere kant op.

De voorlopige cijfers over mei van het vertrouwen van inkoopmanagers in diverse landen, suggereert dat de hoge olieprijs voorlopig aan de winnende hand is. Juist in de industrie was het ondernemersvertrouwen de laatste maanden opvallend sterk gebleven, maar in mei is een verzwakking opgetreden. Voor de eurozone als geheel daalde de inkoopmanagersindex in de industrie van 52,2 in april naar 51,4. Dat is overigens nog wel boven de 50. In Duitsland en Frankrijk zakte deze index wel onder de 50. In Duitsland van 51,4 in april naar 49,9 in mei en in Frankrijk van 52,8 in april naar 48,9 in mei. Opvallend genoeg verbeterde het vertrouwen onder Amerikaanse industriële inkoopmanagers juist in mei: van 54,5 in april naar 55,3 in mei.

De oorlog in het Midden-Oosten en de hogere olieprijs eisen ook hun tol in de Chinese economie. In april lag het volume van de industriële productie in dat land nog slechts 4,1% hoger dan een jaar eerder. In maart was het nog 5,7%. Die 4,1% in april was het laagste groeipercentage sinds juli 2023. Slechter nog is het gesteld met de Chinese consument. De detailhandelsomzetten lagen in april slechts 0,2% hoger dan een jaar eerder. In maart was dat nog +1,7%. Het aprilcijfer was het laagst sinds december 2022. Een deel van de zwakte zit hem in de autosector. Exclusief auto's groeiden de detailhandelsomzetten met 1,8%. De Chinezen hebben daar wel een oplossing voor. De export van auto's groei explosief. Vijf jaar geleden exporteerden de Chinezen een paar procent van de auto's die in het land werden geproduceerd. Inmiddels is dat bijna 30%.

De Nederlandse consument wordt er ook al niet vrolijker op. Volgens het CBS is het consumentenvertrouwen in mei gezakt tot -46, het laagste niveau in meer dan drie jaar en het vergelijkt met -44 die in april werd geboekt.

Het Duitse bbp is in het eerste kwartaal met 0,3% gegroeid ten opzichte van het voorgaande kwartaal. Dat viel dan weer mee. Vooral de overheidsconsumptie en de export gaven de economische groei een impuls, zij het dat het interen op voorraden de groei juist beperkte. Kennelijk werden veel goederen die werden geëxporteerd uit voorraden gehaald. De Duitse economie stagneert feitelijk al jaren. Dus zo'n groei van 0,3% is mooi, maar er zit altijd behoorlijk wat ruis in bbp-cijfers. Er is geen enkele reden voor euforie.

Volgens het Duitse Ifo-instituut is het vertrouwen van alle Duitse ondernemers samen in mei per saldo iets verbeterd. De index steeg van 84,5 naar 84,9. De verwachtingen verbeterden van 83,5 in april naar 83,8 in mei, terwijl de beoordeling van de huidige situatie verbeterde van 85,4 in april naar 86,1 in mei. De grafiek laat zien dat het absolute niveau van beide reeksen historisch gezien niet hoog is en dat de verbetering in mei erg bescheiden is.

In de VS wordt Kevin Warsh vandaag beëdigd als nieuwe Fed-voorzitter. Dat wordt interessant. Zijn voorgangers hebben steeds het beleid van hun voorgangers min of meer voortgezet. Warsh heeft voor de Senaatscommissie die zijn voordracht moest goedkeuren gezegd dat hij 'regime change' wil bij de Fed. Warsh vindt het economisch denken en de economische modellen van de Fed verouderd. Hij zal zijn visie pushen dat kunstmatige intelligentie de inflatie gaat drukken, wat ruimte biedt in zijn optiek voor lage rentes. Trump heeft ongetwijfeld hoge verwachtingen van Warsh en wenst renteverlagingen. Dat zit er voorlopig niet in. De inflatie is opgelopen naar 3,8% en de notulen van de meest recente Fed-vergadering suggereren dat een toenemend aantal leden van het rentecomité er juist naar neigt om de rente te verhogen. Mijn BNR-collega Iwan Verrips vermoedt dat Trump, die er een gewoonte van heeft mensen en bijnaam te geven, bij het uitblijven van renteverlagingen aan Warsh te refereren als 'Kevin Worse'. Iwan heeft duidelijk Trumpiaanse kwaliteiten.

Overigens heeft Warsh voor de Fed een bredere hervormingsagenda. Naast een verandering in het economisch denken en de economische modellen, wil Warsh ook alternatieve informatiebronnen ontwikkelen. Verder wil hij de mission creep terugdringen. Dat wil zeggen dat de Fed zich moet beperken tot haar kerntaken en zich niet moet bezighouden met andere zaken. In mijn optiek is de mission creep bij de ECB veel verder doorgeschoten dan bij de Fed. Wat mij betreft mag er binnen de ECB ook wel eens iemand zich gaan bezighouden met het terugdringen van de mission creep, maar ik zie dat nog niet gebeuren.

De vergaderfrequentie en de communicatiestrategie zijn ook onderwerpen waarop Warsh zich richt en waarvan hij heeft aangegeven die wellicht aan te willen passen. Tenslotte heeft Warsh gezegd dat hij de balans van de Fed te lang vindt. Die wil hij verkorten. Het belooft interessant te worden onder Warsh.

Afsluitend
Ondernemersvertrouwen in de industrie krijgt dan toch een knauw. Dat komt ongetwijfeld door de hogere olieprijs en het voortduren van de oorlog in Iran. Ook het vertrouwen van Nederlandse consumenten zakt steeds verder weg.

De groei van de Chinese economie wordt steeds zwakker. De export is weer de belangrijkste groeimotor, maar dat is op lange termijn geen houdbaar groeimodel voor China.

Het Duitse bbp is in het eerste kwartaal harder gegroeid dan verwacht, maar dat wil zeker niet zeggen dat Duitsland zich nu snel aan de al jaren voortdurende stagnatie zal onttrekken. De Ifo-index is verbeterd in mei, zij het vrij minimaal en van een laag niveau.

Kevin Warsh gaat van start als nieuwe Fed-voorzitter. Hij heeft een forse hervormingsagenda gepresenteerd. Zijn voorgangers hebben juist de lijn van hun voorgangers min of meer voortgezet. Het beloven interessante tijden te worden.

Han de Jong

Han de Jong is voormalig hoofdeconoom bij ABN Amro en nu onder andere huiseconoom bij BNR Nieuwsradio. Zijn commentaren zijn ook te vinden op Crystalcleareconomics.nl

© DCA Market Intelligence. Op deze marktinformatie berust auteursrecht. Het is niet toegestaan de inhoud te vermenigvuldigen, distribueren, verspreiden of tegen vergoeding beschikbaar te stellen aan derden, in welke vorm dan ook, zonder de uitdrukkelijke, schriftelijke, toestemming van DCA Market Intelligence.