Dossier | Dossier Stikstofcrisis

De week na de val van het kabinet Rutte IV is in alle opzichten bijzonder voor Nederland. Zelden, of misschien wel nooit, hebben na de val van een kabinet zoveel bewindspersonen en politici hun vertrek aangekondigd als ditmaal. De premier plus alle vice-premiers, alsook drie van de vier politiek leiders van de regeringspartijen, geven er de brui aan, terwijl er wellicht nog meer politici volgen. De uittocht overtreft die in de landbouw, om maar een zijstraat te noemen.

De Natuurherstel wet is vandaag in het Europees Parlement niet van tafel geveegd, als was het spannend. Eurocommissaris Frans Timmermans kan opgelucht ademhalen, maar critici denken dat op een drukbevolkt land als Nederland de wet grote effecten kan hebben. 

De val van het kabinet Rutte IV werd al lang verwacht, maar is toch opeens daar, en nog wel door een actie van de premier zelf. Van Rutte die de laatste tijd van vele kanten het verwijt kreeg dat doorregeren bij hem voor alles kwam. Voor de landbouw betekent het op veel punten respijt.

Sinds het afketsen van het Landbouwakkoord is er al heel wat nagekaart op het proces. De voorstanders van een akkoord laten niet na om te benadrukken welke kans is gemist, de twijfelaars blijven doen wat ze deden en blijven zichzelf pijnigen met de vraag: 'wat, als…?' De tegenstanders zijn voorlopig tevreden. Er is uitstel en er zijn nieuwe kansen.

t Ging er heet aan toe in het debat in de Tweede Kamer over de inhoud van het concept Landbouwakkoord wat niet tot stand is gekomen. Dat betreft in wezen onze voedselproductie. Eiwit vooral. Daar moeten we toch even voorzichtig mee zijn.

Zowel de uitscheiding van stikstof als fosfaat zaten in 2022 onder de plafonds die de Europese Commissie heeft ingesteld voor de Nederlandse veestapel. Wel tikte fosfaat bijna het plafond aan. Dat blijkt uit definitieve cijfers van het CBS. Na volledige afbouw van de derogatie moet in 2025 de stikstofuitscheiding 6% lager zijn dan in 2022 en die van fosfaat 11% om aan de productieplafonds te blijven voldoen. 

Daar waar het Landbouwakkoord vorige week op stuk liep, gaat het kabinet nu op eigen initiatief mee verder. Landbouwminister Piet Adema wil doorzetten op een koers richting grondgebondenheid, dus met GVE-, of graslandnormen. Christianne van der Wal, de minister voor Natuur en Stikstof, bracht het rapport 'Normeren en Beprijzen van stikstofemissies' in bij het wekelijkse kabinetsberaad. In onze rubriek Stikstofstemming geven we op onze eigen wijze een impressie van de stikstofcrisis.

Het boerenprotest in Den Haag van vandaag (29 juni) was uiteindelijk de kleinste van schaal van de afgelopen jaren. Hoewel organisator Farmers Defence Force eerder had aangegeven te rekenen op vele duizenden boeren en aanhang, viel dat aantal uiteindelijk een stuk lager uit. Het protest verliep rustig, al rapporteerde de politie wel zeven aanhoudingen.