Column Krijn J. Poppe

Passen uw investeringen bij de toekomst landbouw?

10 Maart 2016 - 4 reacties

Ondernemen is het omzetten van toekomstbeelden in actie. Vooral als die actie lange termijn investeringen inhoudt, is dat nog niet zo simpel. Niet voor boeren, maar ook niet voor grote ondernemingen of beleidsmakers, die geacht worden de maatschappij op de toekomst voor te bereiden. De toekomst is nu eenmaal per definitie onzeker.

Maar het kan wel helpen om die onzekerheden in kaart te brengen. Een leuke techniek daarvoor is de analyse van scenario’s waarin je die onzekerheden samenbrengt. Afgelopen jaren mocht ik een groep Europese ambtenaren leiden die precies dat heeft gedaan. Hoe ontwikkelt zich de landbouw tussen pakweg nu en 2050? Hoe organiseren we op weg daar naar toe dan onderzoek en innovatie? Is er nog behoefte aan proefstations, aan specifiek lager landbouwonderwijs (en wie gaat er dan over?), moet je landbouwkundig onderzoek meer Europees organiseren, omdat de coöperaties multinationals worden?

Ons werk leidde tot drie scenario’s, die ik hier kort samenvat. Omdat de beelden ook interessant kunnen zijn voor boeren en hun opvolgers die grootse investeringen voor ogen hebben. Wij zien een belangrijke invloed van ICT op de inrichting van de ketens en de landbouw in de komende decennia. Net als door de komst van de trekker en de bestrijdingsmiddelen in de jaren ‘50 gaat ook nu de sector veranderen. Maar hoe?

Aansturing gebeurt door multinationals, of ze nu John Deere, Lely, Google of Unilever heten

Je zou kunnen denken aan een High Tech scenario: de zelfrijdende tractor, de melkrobot. Minder mensen op het platteland, de aansturing gebeurt door multinationals, of ze nu John Deere, Lely, Google of Unilever heten, vooral via contracten. Het telen van aardappelen of suikerbieten gaat meer lijken op dat van conservenerwteb: zaai- en oogstmoment worden centraal geoptimaliseerd. De milieuproblemen zijn opgelost, want met precisielandbouw kun je de effecten beperken en beprijzen. De Europese Unie is dan heel sterk, want die kan tegenwicht bieden aan de multinationals. En er is veel product, dat ook in de chemie en voor brandstof kan worden gebruikt. Door alle innovatie een rijke samenleving, maar wel met ongelijkheid. Niet iedereen profiteert.

De technologie kan zich natuurlijk ook heel anders ontwikkelen, denk aan Uber, AirBnb, Wiki, de retail die het aflegt tegen online bestellen en bezorgen door Willem & Drees-achtige nieuwkomers. Dit is het Zelforganisatie scenario. Met korte ketens, Zwitserse democratie, stadslandbouw, multifunctionele landbouw rond de steden en mogelijkheden voor de boer om zelf genen van planten te muteren als klanten dat willen (een techniek die dichterbij is dan je denkt). De regio’s en steden zijn in dit scenario belangrijk. Het voedselbeleid van Rotterdam heeft meer effect op de Hoekse Waard dan het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid.

Het derde scenario bundelt vooral de onzekerheden die ons benauwen: klimaatsverandering, massa-migratie zoals we nu vanuit het Midden-Oosten zien. Een in elkaar storten van de Europese samenwerking. waarbij regio’s vooral voor zichzelf gaan en regionale productie bevorderen. Er is schaarste aan product. De boer als voedselproducent is belangrijk, maar het is geen rijke, laat staan een gezellige wereld, in dit Ineenstortings-scenario. En we worden afhankelijk van China voor de basistechnologie.

We worden afhankelijk van China voor de basistechnologie

De toekomst is natuurlijk niet precies één van deze scenario’s. Op zijn minst een mix, met verschillen tussen regio’s en bedrijfstakken. De toekomst is nu een keer niet voorspelbaar en zelfs de EU kan niet kiezen voor een van die scenario’s. Maar je kunt er rekening mee houden. Ook een goede ondernemer is op zijn toekomst voorbereid. Hoe passen uw investeringsplannen of die van uw opvolger in deze scenario’s?

Toen ik in een Europese workshop vroeg of we deze scenario’s al dichterbij zien komen zei iemand: ‘ja hoor, Nederland experimenteert met zijn topsectoren in HighTech, Italië houdt van de regionale zelforganisatie en voor Ineenstorting moet je in Kosovo gaan kijken’. De tijd leert of het zich zo doorzet.

Wie zich er verder in wil verdiepen voor een robuustere kijk op de toekomst: ons rapport is door Commissaris Phil Hogan eind januari aangeboden aan het Nederlands voorzitterschap in de persoon van EZ Directeur-Generaal Hans Hoogeveen, en staat online bij de EU. En een korte Engelstalige presentatie van mijn hand staat ook online.

boerenbusiness.nl

Krijn J. Poppe

Krijn Poppe werkte bijna 40 jaar als econoom bij het LEI en Wageningen UR en vervult nu een aantal advies- en bestuursfuncties. Voor Boerenbusiness duikt hij in zijn boekenkast en bespreekt actuele ontwikkelingen aan de hand van klassiek geworden studies.
Reacties
4 reacties
Arnold van Woerkom 10 Maart 2016
Dit is een reactie op dit artikel:
[url=http://www.boerenbusiness.nl/ondernemen/columns/column/10868650/Passen-uw-investeringen-bij-de-toekomst-landbouw?]Passen uw investeringen bij de toekomst landbouw?[/url]
Goed dat zulke berichten neerdalen in de sector, dank Krijn. Immers een goed ondernemer is vanuit visie op zijn toekomst voorbereid. Denk erpom dat het nog sneller gaat dan men verwacht.
petatje 10 Maart 2016
Heel interessant die 3 mogelijkheden van ontwikkeling, alleen een scenario met een sterke EEG met macht tegenover multinationals komt op mij erg surrealistisch over. Van die sterke EEG lijken we steeds verder weg te geraken en dat zie ik nog niet zomaar keren.
Abonnee
Draki 10 Maart 2016
Prima artikel en uitdagend.
Sterkere EU? Ik zie net het omgekeerde. Europa valt uiteen, daar zorgen de Amerik hanen voor samen met Draghi ( Goldman Sachs Boy) en nog enkele andere duistere figuren wiens nam ik hier niet neerpen.
Eerst gaan we binnenkort de verwoestende kracht van deflatie, dan stagflatie en erna hyperinflatie meemaken ( 1 l melk voor 250 euro). De EU evolueert naar de Weimar republiek en hebben we allemaal van horen zeggen. Niets, maar dan ook niets is wat het lijkt.
Terug naar de landbouw: het zijn en worden gouden tijden voor de Multinationals maar niet meer voor de individuele boer. Sorry.
schoenmakers1 10 Maart 2016
de grootste bedreiging zijn de ambtenaren en bestuurders, ze zijn totaal onbetrouwbaar en worden nooit afgerekend op hun fouten, hier kan geen een bedrijf tegen werken
john 11 Maart 2016
interessante lange termijn visies!

volgens mij gaat het erom de juiste balans te blijven vinden. 5 keer meer dieren en 5 keer meer grond betekent ook dat de impact van verrassingen tot bijna 25 keer groter kan worden op een onderneming! Automatisering wordt gevoed met input van nu. Hoe gaat dit reageren op onbekende ziektes en plagen van straks? Hoe gaan we dat straks van achter t bureau onder controle houden en hier goed op anticiperen? Vakmensen zullen dus echt wel nodig blijven, dagelijks met de laarzen aan tussen de dieren of op t land. Ze worden ondersteunt met moderne technische hulpmiddelen maar blijven boeren op gevoel.

Voor het beste resultaat zullen gevoel en cijfers elkaar moeten versterken!
U kunt niet meer reageren.

Meld je aan voor onze nieuwsbrief

Mis niets en schrijf je in voor onze gratis dagelijkse nieuwsbrief

Nieuws Onderzoek

Stop op verhoging slachtsnelheid blijft (nog)

Nieuws Politiek

Bijval afschaffen geborgde zetels waterschappen

Nieuws Stikstof

Stikstofoverleg Gelderland dreigt spaak te lopen

Nieuws Caroline van der Plas

BoerBurgerBeweging groter dan CDA in peiling

Blijf op de hoogte

Mis niets en schrijf je in voor onze gratis dagelijkse nieuwsbrief